Cẩn trọng với “bẫy” muối trong bữa ăn

Không chỉ đến từ thực phẩm công nghiệp, muối còn nằm ngay trong thói quen nêm nếm, chấm, chan của bữa cơm gia đình. Với nhiều người Việt, bát nước mắm, bát muối tiêu chanh hoặc đĩa gia vị mặn gần như là thành phần mặc định trên mâm cơm. Món ăn đã được nêm vừa miệng vẫn tiếp tục được chấm thêm; bát phở, bún, cháo đã có gia vị vẫn được rưới thêm nước mắm, tương, sa tế, bột canh.

Thói quen này không dễ thay đổi, bởi “đậm đà” lâu nay vẫn được xem là tiêu chí của món ăn ngon. Các món kho, rim, dưa cà muối, nước chấm mặn, đồ ăn sẵn, mì gói, thịt nguội, xúc xích… đều có thể làm tổng lượng muối trong ngày vượt xa khuyến nghị mà người dùng không nhận ra.

Theo PGS.TS Trương Tuyết Mai - Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng, natri - thành phần chính của muối ăn được xác định là yếu tố nguy cơ dinh dưỡng gây tử vong nhiều nhất trên thế giới. Lượng natri tiêu thụ trung bình toàn cầu khoảng 4.310mg/ngày, tương đương 10,78g muối. Ước tính mỗi năm có khoảng 1,89 triệu trường hợp tử vong liên quan đến tiêu thụ natri quá mức.

Các chuyên gia nhấn mạnh, ăn nhiều muối không chỉ làm món ăn mặn hơn trong cảm nhận vị giác. Về lâu dài, lượng natri cao có thể làm tăng thể tích tuần hoàn, tăng độ cứng thành mạch, gây tổn thương nội mạc và mất cân bằng natri - kali. Những tác động này làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, từ đó liên quan đến đột quỵ, bệnh tim thiếu máu cục bộ, bệnh thận mạn. Chế độ ăn nhiều muối cũng được nhắc đến trong mối liên hệ với ung thư dạ dày.

PGS.TS.BS Lê Bạch Mai - nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng cho biết, bệnh không lây nhiễm là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới. Tại Việt Nam, nhóm bệnh này cũng chiếm tỷ lệ lớn trong tổng số ca tử vong, trong đó bệnh tim mạch là một trong những nguyên nhân quan trọng. Tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ chính gây bệnh tim mạch, đặc biệt là đột quỵ. Nhiều nghiên cứu đã cho thấy tiêu thụ thừa natri làm tăng huyết áp trong suốt cuộc đời, kéo theo nguy cơ mắc các bệnh tim mạch khác.

Tại Hội thảo cung cấp thông tin về giảm tiêu thụ muối và thúc đẩy chế độ ăn lành mạnh vừa qua, TS Lê Thái Hà - Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết, chế độ ăn không hợp lý đang trở thành một mắt xích quan trọng trong gánh nặng bệnh không lây nhiễm. Mỗi năm, thế giới có khoảng 43 triệu người tử vong do nhóm bệnh này, chiếm hơn 75% tổng số ca tử vong toàn cầu; khoảng 8 triệu trường hợp tử vong mỗi năm có liên quan đến chế độ ăn không hợp lý.

GS.TS Nguyễn Lân Hiếu khuyến nghị, muốn giảm mặn cần giảm từ từ, không cắt đột ngột. Vị giác cần thời gian để thích nghi. Các gia đình có thể giảm dần lượng muối, nước mắm, bột canh khi nấu; hạn chế đặt bát nước chấm mặn trên mâm; tránh thói quen chấm ngập thức ăn hoặc rưới thêm nước mắm, muối tiêu lên cơm, bún, phở đã được nêm sẵn. Với trẻ dưới 1 tuổi, không nên cho muối, mắm vào cháo.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo, mỗi món ăn chỉ nên sử dụng một loại gia vị mặn, tránh vừa cho muối, vừa thêm nước mắm, hạt nêm, bột canh. Khi nấu ăn, có thể tăng vị chua, thơm, cay, sử dụng hành, tỏi, gừng, rau gia vị, chanh, giấm để món ăn vẫn hấp dẫn mà không cần quá nhiều muối. Ưu tiên các món luộc, hấp, hạn chế kho, rim mặn, dưa cà muối, mì gói, bánh snack, thịt nguội và đồ ăn chế biến sẵn.

Bên cạnh đó, người dân cần tập thói quen đọc nhãn thực phẩm. Những sản phẩm có hàm lượng natri thấp hơn nên được ưu tiên, đặc biệt với người tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận, bệnh tim mạch, người cao tuổi và trẻ em. Khi ăn ngoài, nên hạn chế nước chấm, nước dùng đậm đặc, đồ ăn nhanh, món chiên rán chế biến sẵn; không nên vì cảm giác “nhạt miệng” mà tự động thêm gia vị.

PGS.TS.BS Lê Bạch Mai cho rằng, giảm muối là một trong những giải pháp hiệu quả và khả thi để phòng, chống bệnh không lây nhiễm. WHO đã đặt mục tiêu giảm 30% lượng muối tiêu thụ trong khẩu phần như một trong các mục tiêu toàn cầu về phòng, chống bệnh không lây nhiễm. Việt Nam cũng đã đưa mục tiêu giảm 30% mức tiêu thụ muối trung bình của người trưởng thành vào chiến lược quốc gia phòng, chống các bệnh ung thư, tim mạch, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen phế quản và các bệnh không lây nhiễm khác.

Đức Trân

Nguồn: daidoanket.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây