Nhà giáo nghỉ hưu được tiếp tục giảng dạy: Gỡ khó nhân lực, tránh “giữ chỗ”

Cô trò Trường THCS Bát Tràng (Hà Nội) trong lễ khai giảng năm học 2025-2026. Ảnh: NTCC.

Bổ sung nguồn lực cho ngành giáo dục

Theo lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu được quy định tại Bộ luật Lao động 2019, giáo viên nam nghỉ hưu ở tuổi 61 năm 6 tháng, giáo viên nữ nghỉ hưu ở tuổi 57. Từ các năm tiếp theo, tuổi nghỉ hưu sẽ tiếp tục tăng dần cho đến khi đạt mốc 62 tuổi đối với nam và 60 tuổi đối với nữ theo lộ trình đã được pháp luật quy định.

Riêng giáo viên mầm non có thể nghỉ hưu sớm hơn tối đa 5 năm nếu có nguyện vọng và đã đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 15 năm trở lên, đồng thời không bị trừ tỷ lệ hưởng lương hưu theo quy định tại Luật Nhà giáo 2025. Bên cạnh đó, một số nhóm giáo viên được phép nghỉ hưu muộn hơn tuổi quy định gồm giáo viên có trình độ tiến sĩ; giáo viên có chức danh phó giáo sư; giáo viên có chức danh giáo sư; giáo viên làm việc trong các lĩnh vực chuyên môn sâu, đặc thù.

Trong bối cảnh ngành giáo dục đang đối mặt với nhiều thách thức về nhân lực, chất lượng giảng dạy và yêu cầu đổi mới, đề xuất cho phép nhà giáo nghỉ hưu tiếp tục giảng dạy theo hợp đồng toàn thời gian, hiện đang được Bộ Giáo dục và Đào tạo lấy ý kiến, được xem là một giải pháp đáng chú ý, vừa tận dụng nguồn lực sẵn có, vừa tăng tính linh hoạt cho hệ thống giáo dục.

GS.TS Nguyễn Mậu Bành - Trưởng ban cố vấn Hội Cựu giáo chức Việt Nam nhìn nhận, đội ngũ nhà giáo sau khi nghỉ hưu là một nguồn lực quý giá. Họ không chỉ có trình độ chuyên môn vững vàng mà còn tích lũy nhiều năm kinh nghiệm giảng dạy, quản lý và xử lý tình huống sư phạm. Trong thực tế, nhiều giáo viên sau khi nghỉ hưu vẫn còn đủ sức khỏe, nhiệt huyết và mong muốn tiếp tục cống hiến. Việc tạo cơ chế để họ tiếp tục tham gia giảng dạy một cách chính thức, có hợp đồng rõ ràng, sẽ giúp ngành giáo dục không lãng phí nguồn nhân lực chất lượng cao này.

GS.TS Phạm Tất Dong - nguyên Phó Chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam chỉ ra, việc cho phép giảng dạy hợp đồng toàn thời gian cũng tạo điều kiện để các nhà giáo truyền lại kinh nghiệm cho thế hệ giáo viên trẻ. Sự kết hợp giữa kinh nghiệm của người đi trước và sự năng động, sáng tạo của người trẻ sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục một cách toàn diện. Trong nhiều trường học, đặc biệt là các cơ sở giáo dục đại học và cao đẳng, vai trò của giảng viên thỉnh giảng lớn tuổi đã được khẳng định từ lâu. Tuy nhiên, với cấp học phổ thông, việc mở rộng cơ chế hợp đồng toàn thời gian sẽ tạo ra sự ổn định hơn so với hình thức thỉnh giảng đơn lẻ.

Cần điều tiết hợp lý

Từ thực tế triển khai hiện nay, dự thảo Thông tư đang đặt ra một số vấn đề cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Trước hết là vấn đề sức khỏe và khả năng cập nhật kiến thức của nhà giáo đã nghỉ hưu. Giáo dục là lĩnh vực luôn thay đổi, đặc biệt trong thời đại công nghệ số, đòi hỏi giáo viên phải liên tục học hỏi và thích nghi với phương pháp giảng dạy mới. Do đó, cần có những tiêu chí rõ ràng về đánh giá năng lực, sức khỏe và khả năng đáp ứng yêu cầu công việc đối với đối tượng này, tránh tình trạng “giữ chỗ” mà không đảm bảo chất lượng.

Một số ý kiến lo ngại việc kéo dài thời gian làm việc của giáo viên nghỉ hưu có thể ảnh hưởng đến cơ hội việc làm của giáo viên trẻ, nhất là khi nhiều sinh viên sư phạm ra trường còn khó tìm việc. Do đó, cần xác định rõ phạm vi áp dụng, ưu tiên những nơi thiếu giáo viên hoặc vị trí đòi hỏi chuyên môn cao. Bên cạnh đó, chế độ đãi ngộ cũng cần được quy định minh bạch, từ tiền lương, phụ cấp đến bảo hiểm, nhằm tránh so sánh trong đội ngũ và đảm bảo thu hút người có năng lực.

Ủng hộ chủ trương này, GS.TS Nguyễn Mậu Bành nhấn mạnh cần có quy định chặt chẽ về tuyển chọn và đánh giá. Chuyên gia này đề xuất nên áp dụng cơ chế hợp đồng có thời hạn ngắn, kèm theo đánh giá định kỳ, thay vì ký dài hạn ngay từ đầu. Điều này vừa đảm bảo tính linh hoạt, vừa tạo động lực để nhà giáo không ngừng nâng cao chất lượng giảng dạy.

Từ góc độ quản lý, việc triển khai chính sách này cũng đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ sở giáo dục và cơ quan quản lý. Các trường cần chủ động rà soát nhu cầu, xây dựng kế hoạch sử dụng nhà giáo nghỉ hưu một cách hợp lý, tránh tình trạng lạm dụng hoặc bố trí không phù hợp. Đồng thời, cơ quan quản lý cần có hướng dẫn cụ thể để đảm bảo tính thống nhất trong toàn hệ thống.

Thu Hương

Nguồn: daidoanket.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây