Chọn ngành học trong kỷ nguyên AI

Nếu như trước đây, việc chọn ngành thường dựa trên những “công thức” quen thuộc như dễ xin việc, thu nhập cao hay ổn định thì hiện nay chính khái niệm “ổn định” đang bị đặt dấu hỏi. AI không chỉ thay đổi cách làm việc mà còn tái định nghĩa công việc. Những vị trí từng được xem là “an toàn” như kế toán, dịch thuật, chăm sóc khách hàng, thậm chí một phần trong báo chí hay y khoa… đều đang được tự động hóa ở những mức độ khác nhau.

Sự thay đổi này không diễn ra theo kiểu “xóa sổ nghề cũ, tạo nghề mới” một cách rạch ròi mà AI đang len lỏi vào từng khâu, khiến công việc bị chia nhỏ và sắp xếp lại theo cách mới. Vì vậy, câu hỏi “học ngành gì” dần trở nên chưa đủ. Điều quan trọng hơn là: học như thế nào để không bị tuột lại phía sau.

Trong kỷ nguyên AI, nền tảng tư duy, khả năng tự học và sáng tạo được xem là những năng lực quan trọng của người trẻ. Trong ảnh: Học sinh Trường THPT chuyên Lương Văn Chánh (phường Tuy Hòa) được tuyên dương, khen thưởng khi tham gia sân chơi học thuật

Thực tế cho thấy, những ngành học “gắn nhãn tương lai” như trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, công nghệ thông tin… vẫn có sức hút lớn. Nhưng nếu chỉ nhìn vào tên ngành mà bỏ qua năng lực cốt lõi, người học rất dễ rơi vào một ảo tưởng mới: cứ học ngành “hot” là sẽ an toàn. Trong khi chính các lĩnh vực này cũng đang thay đổi rất nhanh, khiến kiến thức có thể lỗi thời chỉ sau vài năm.

Vì vậy, thay vì chạy theo ngành, học sinh cần tập trung vào những năng lực bền vững hơn. Đó là khả năng học suốt đời, là học cách học chứ không chỉ học kiến thức cụ thể. Đó là tư duy phản biện để phân biệt đúng sai trong một thế giới ngập tràn thông tin do AI tạo ra. Đó là năng lực sáng tạo, khi máy móc có thể xử lý dữ liệu nhưng vẫn cần con người đặt câu hỏi. Và quan trọng không kém, là kỹ năng làm việc với AI: biết giao việc rõ ràng, khai thác thông tin hiệu quả, kiểm chứng kết quả và tạo ra giá trị mới từ đó.

Một thực tế khác cũng cần nhìn nhận thẳng thắn: con đường nghề nghiệp trong tương lai sẽ không còn là một đường thẳng. Một người có thể làm nhiều công việc khác nhau, thậm chí những công việc chưa tồn tại khi họ bước vào đại học. Vì vậy, việc chọn ngành không nên bị xem là quyết định cho cả đời, mà là điểm khởi đầu của một hành trình linh hoạt.

Điều này cũng đặt ra thách thức cho hệ thống giáo dục. Nếu chương trình đào tạo vẫn nặng về kiến thức tĩnh, chậm cập nhật, sinh viên sẽ khó thích ứng với thị trường lao động biến động. Các trường đại học cần chuyển mạnh sang mô hình đào tạo mở, liên ngành, gắn với thực tiễn và công nghệ.

Một mùa tuyển sinh nữa lại đến. Thay vì chỉ băn khoăn về chuyện chọn ngành gì, học trường nào, người trẻ nên bắt đầu trả lời một câu hỏi lớn hơn: mình sẽ thích nghi với tương lai ra sao. Bởi trong kỷ nguyên AI, giá trị lớn nhất của con người có lẽ không phải là biết nhiều đến đâu mà là khả năng học nhanh, nghĩ sâu và không ngừng tiến về phía trước.

Việt An

Nguồn: “Báo Đắk Lắk Điện tử”

Bài viết gốc: Xem tại đây