Trái phiếu xanh: “Cú hích” cho lộ trình tăng trưởng xanh của Việt Nam

Với cam kết đạt trung hòa carbon vào năm 2050, Việt Nam đang tích cực mở rộng thị trường trái phiếu xanh, thu hút nguồn lực đầu tư từ cả trong và ngoài nước.

Sự phát triển của thị trường trái phiếu xanh Việt Nam

Thị trường trái phiếu xanh toàn cầu đã và đang chứng kiến sự bùng nổ trong những năm gần đây, với khối lượng phát hành liên tục tăng cao để đáp ứng nhu cầu đầu tư và phát triển bền vững của các quốc gia. Theo báo cáo từ TBRC - công ty chuyên cung cấp các dịch vụ nghiên cứu thị trường toàn cầu, tổng giá trị phát hành trái phiếu xanh toàn cầu trong năm 2025 đạt khoảng 529 tỷ USD. Dẫn đầu xu hướng tài chính bền vững này là các tổ chức tài chính lớn từ châu Âu đến châu Á, tập trung chủ yếu vào các dự án năng lượng tái tạo và hạ tầng xanh. Với tốc độ tăng trưởng kép hằng năm đạt 10,8%, quy mô thị trường được dự báo sẽ tăng lên 586,33 tỷ USD vào cuối năm 2026.

Tốc độ phát triển nhanh chóng trên phản ánh sự chuyển dịch của các nhà đầu tư hướng tới các tài sản có tác động tích cực đến môi trường, nhấn mạnh vai trò của trái phiếu xanh trong việc tài trợ cho các mục tiêu bảo vệ môi trường.

Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng phát triển của thị trường trái phiếu xanh toàn cầu khi những năm gần đây đã chứng kiến sự gia tăng đáng kể hoạt động huy động vốn cho các dự án bền vững. Theo thống kê, tổng giá trị phát hành trái phiếu xanh tại Việt Nam từ năm 2020 - 2025 đã vượt 1,5 tỷ USD, với các lĩnh vực như năng lượng tái tạo và quản lý nước sạch được ưu tiên, góp phần thúc đẩy mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính. Đáng chú ý, thị trường tài chính bền vững của Việt Nam được kỳ vọng duy trì tốc độ tăng trưởng kép hằng năm ở mức 17,02% đến năm 2033, với trái phiếu xanh chiếm tỷ lệ lớn trong các loại giao dịch bằng trái phiếu. Chính sự tham gia mạnh mẽ của các ngân hàng quốc doanh và tư nhân đã thúc đẩy khối lượng giao dịch, với tổng dư nợ tín dụng xanh đạt khoảng 30 tỷ USD vào cuối năm 2025.

Các chuyên gia thảo luận một số nội dung then chốt cho giai đoạn 2026 - 2030 tại Tọa đàm cải cách thị trường trái phiếu hướng tới tăng trưởng và phát triển bền vững. Ảnh: VBMA

Vẫn còn những rào cản

Mặc dù có tốc độ phát triển nhanh chóng và tiềm năng là rất lớn song thị trường trái phiếu xanh tại Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn sơ khai và đối mặt với nhiều rào cản. Để công cụ tài chính này thực sự trở thành kênh dẫn vốn chủ lực, các bên tham gia thị trường cần thẳng thắn nhìn nhận những điểm nghẽn đang tồn tại, từ đó can thiệp sửa đổi để tạo môi trường thuận lợi hơn.

Một trong những rào cản lớn nhất trong việc mở rộng quy mô thị trường trái phiếu xanh tại Việt Nam là khoảng cách giữa quy định pháp lý và năng lực triển khai của doanh nghiệp. Mặc dù Danh mục phân loại xanh vừa được ban hành vào tháng 7/2025 đã định hình hệ thống tiêu chí rõ ràng nhưng việc chuẩn bị dự án đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe trong thời gian ngắn vẫn là bài toán khó. Hệ quả là sự thiếu hụt các dự án xanh chất lượng cao đủ điều kiện phát hành khiến dòng vốn dồi dào từ các nhà đầu tư vẫn chưa tìm được “bến đỗ” phù hợp trong lộ trình trung hòa carbon.

Chi phí cao cho việc phát hành và lập báo cáo định kỳ cũng là lý do khiến nhiều doanh nghiệp ngần ngại tiếp cận kênh huy động vốn này. Ngoài các chi phí thông thường, đơn vị phát hành còn phải gánh thêm phí xây dựng khung trái phiếu xanh, thuê tư vấn và xác nhận từ bên thứ ba độc lập. Với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, đây là một gánh nặng lớn về tài chính, làm giảm đáng kể lợi ích về lãi suất của trái phiếu xanh. Hơn nữa, việc duy trì báo cáo tác động môi trường định kỳ sau phát hành cũng đòi hỏi hệ thống dữ liệu và nguồn lực lớn mà nhiều doanh nghiệp Việt chưa đáp ứng được.

Ngoài ra, tính thanh khoản hạn chế trên thị trường thứ cấp cũng đang là một “nút thắt” lớn cản trở sự tăng trưởng của thị trường trái phiếu xanh tại Việt Nam. Hiện nay, phần lớn các đợt phát hành trái phiếu xanh tại Việt Nam vẫn mang tính chất đơn lẻ, quy mô nhỏ và chủ yếu được các ngân hàng thương mại mua và nắm giữ đến khi đáo hạn. Chính sự thiếu vắng một thị trường giao dịch thứ cấp sôi động khiến các nhà đầu tư tổ chức khó có thể thực hiện các chiến lược thoái vốn linh hoạt, đặc biệt là với các dự án xanh thường có kỳ hạn dài từ 10 - 20 năm.

Sự phát triển của thị trường trái phiếu xanh đang đứng trước “cơ hội vàng” để trở thành động lực then chốt cho lộ trình tăng trưởng xanh của Việt Nam trong thập kỷ tới. Để hiện thực hóa tiềm năng này, cần những giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao năng lực thực thi kỹ thuật cho doanh nghiệp, tiết giảm chi phí phát hành và kích cầu thanh khoản thị trường. Sự phối hợp chặt chẽ giữa Chính phủ, các định chế tài chính và cộng đồng doanh nghiệp chính là chìa khóa để tạo ra “cú hích” mạnh mẽ, đưa Việt Nam tiến gần hơn đến mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050.

Đặng Thắng

Nguồn: “Báo Đắk Lắk Điện tử”

Bài viết gốc: Xem tại đây