Xây nền vững chắc cho ngành hàng tỷ đô

Nỗi lo phía sau “tỷ đô”

Chưa đầy hai tháng nữa tỉnh Đắk Lắk sẽ bước vào vụ thu hoạch sầu riêng năm 2026. Tại các vùng trồng, nông dân đang tập trung chăm sóc để bảo đảm năng suất, sản lượng cũng như giữ vững các điều kiện để được xuất khẩu chính ngạch.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, Đắk Lắk có diện tích và sản lượng sầu riêng lớn nhất cả nước, với trên 45.000ha, trong đó diện tích cho thu hoạch năm nay khoảng 30.000ha, sản lượng dự kiến đạt trên 500.000 tấn. Riêng năm 2025, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng của tỉnh đạt khoảng 1,1 tỷ USD, chiếm gần 30% giá trị xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam. Đến nay, riêng ngành hàng sầu riêng, toàn tỉnh có 277 mã số vùng trồng được phê duyệt với diện tích khoảng 7.500 ha; cùng với 42 cơ sở đóng gói đã được cấp mã số xuất khẩu. 

Sầu riêng được dán tem truy xuất nguồn gốc tạo niềm tin cho khách hàng

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thiên Văn cho rằng: Nếu 151 mã số vùng trồng và 47 cơ sở đóng gói sầu riêng đang chờ Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) phê duyệt được thông qua, thì diện tích sầu riêng được cấp mã số của tỉnh mới đạt khoảng 10.200 ha, tương đương 40% trong tổng số khoảng 25.000 ha đang cho thu hoạch. Điều đó đồng nghĩa với việc phần lớn diện tích sầu riêng vẫn đứng ngoài “tấm vé thông hành” để tham gia sâu hơn vào chuỗi xuất khẩu chính ngạch. Không chỉ vậy, áp lực từ thị trường nhập khẩu ngày càng lớn khi các quy định về kiểm soát dư lượng Cadimi, chất vàng O, truy xuất nguồn gốc điện tử và minh bạch dữ liệu sản xuất liên tục được siết chặt. Chỉ cần một lô hàng vi phạm cũng có thể ảnh hưởng đến uy tín của cả ngành hàng.

Xây dựng nền tảng phát triển bền vững 

Trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt yêu cầu về chất lượng và truy xuất nguồn gốc, việc tháo gỡ những điểm nghẽn trong chuỗi sản xuất - xuất khẩu đang trở thành nhiệm vụ cấp bách đối với ngành hàng sầu riêng Đắk Lắk.

Một trong những giải pháp trọng tâm hiện nay là đẩy nhanh công tác cấp mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói. Đây được xem là điều kiện tiên quyết để mở rộng vùng nguyên liệu tham gia xuất khẩu chính ngạch. Đồng thời, ngành nông nghiệp đang đẩy mạnh chuẩn hóa quy trình sản xuất, hướng dẫn nông dân áp dụng các tiêu chuẩn canh tác an toàn, kiểm soát chặt việc sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và ghi chép nhật ký sản xuất. Mục tiêu không chỉ là đáp ứng yêu cầu xuất khẩu trước mắt mà còn xây dựng nền tảng phát triển bền vững cho ngành hàng.

Sầu riêng xuất khẩu

Mới đây, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với tỉnh Đắk Lắk triển khai thí điểm truy xuất nguồn gốc sầu riêng tại xã Ea Drăng, hướng tới số hóa toàn bộ thông tin từ vùng trồng, quy trình canh tác, đóng gói, vận chuyển đến tiêu thụ. Việc triển khai thí điểm truy xuất nguồn gốc không chỉ dừng lại ở yêu cầu kỹ thuật phục vụ xuất khẩu mà còn là giải pháp mang tính nền tảng nhằm tái cấu trúc phương thức quản lý và nâng tầm giá trị ngành hàng sầu riêng.

Theo bà Đặng Thị Thủy, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, đây không chỉ là bước đi cụ thể trong lộ trình số hóa sản xuất mà còn đóng vai trò tạo lập nền tảng dữ liệu quan trọng phục vụ công tác quản lý, giám sát và kết nối thị trường. Trên cơ sở kết quả thí điểm, tỉnh sẽ đánh giá, hoàn thiện mô hình, từng bước nhân rộng trên phạm vi toàn tỉnh, hướng tới xây dựng nền nông nghiệp minh bạch, hiện đại và phát triển bền vững. Cùng với đó, Đắk Lắk cũng đang hướng đến mục tiêu phát triển hệ thống logistics chuyên biệt cho ngành hàng sầu riêng. Việc đầu tư kho lạnh, trung tâm giao dịch nông sản, cơ sở sơ chế và chế biến sâu được kỳ vọng sẽ giảm áp lực tiêu thụ trong thời gian ngắn, kéo dài thời gian bảo quản và nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm.

Ông Lê Anh Trung, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đắk Lắk cho rằng: Truy xuất nguồn gốc và kiểm soát toàn chuỗi là một xu thế bắt buộc. Khi Bộ Nông nghiệp và Môi trường có hướng dẫn rõ ràng, doanh nghiệp và hợp tác xã sẽ có "khung" pháp lý chuẩn xác để thực thi. Việc dán tem truy xuất nguồn gốc dựa trên nền tảng kỹ thuật số lúc này mới có giá trị pháp lý, tạo ra sự tin tưởng tuyệt đối để thông quan tự động (luồng xanh). Hay nói cách khác, đây là "chìa khóa" để biến những nỗ lực tự phát của người dân thành một quy trình chuẩn hóa được quốc tế công nhận.

Minh Thuận

Nguồn: “Báo Đắk Lắk Điện tử”

Bài viết gốc: Xem tại đây