Phát huy giá trị văn hóa gắn với phát triển kinh tế

Bảo tồn đi đôi với khai thác hợp lý

Để cụ thể hóa Nghị quyết 28, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 304/KH-UBND ngày 11/7/2026, giao nhiệm vụ cụ thể cho các sở, ngành và địa phương trong công tác tuyên truyền, quán triệt nghị quyết; đào tạo nhân lực, huy động nguồn lực và phát huy các giá trị văn hóa gắn với phát triển kinh tế - xã hội.

Với 45 dân tộc sinh sống, Đắk Lắk có hệ thống di sản phong phú. Nếu trước đây bảo tồn văn hóa chủ yếu được nhìn nhận theo hướng gìn giữ các giá trị truyền thống, tránh mai một thì Nghị quyết 28 mở ra cách tiếp cận mới khi đặt văn hóa trong mối quan hệ với phát triển, coi bảo tồn đi đôi với khai thác hợp lý để tạo sinh kế, thúc đẩy du lịch, công nghiệp văn hóa, nâng cao đời sống người dân.

Bến nước buôn Kli A là một điểm đến đặc sắc ở phường Buôn Hồ

Thực tế nhiều mô hình du lịch cộng đồng tại Đắk Lắk đã đi theo đúng tinh thần này. Thay vì chỉ bảo tồn văn hóa trong không gian lễ hội, các chương trình trình diễn, nhiều nơi đã xây dựng các sản phẩm du lịch cộng đồng mang đậm bản sắc, đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng kinh tế địa phương.

Homestay Kathy & Claude tại buôn Tuôr (xã Hòa Phú) là một trong những mô hình tiêu biểu. Nhờ làm tốt công tác kết nối, quảng bá, homestay trở thành điểm đến quen thuộc của nhiều đoàn khách quốc tế, đặc biệt là khách Pháp. Lượng khách ổn định đã tạo cơ hội để nhiều hộ dân trong buôn cùng tham gia cung cấp dịch vụ. Ngoài nguồn thu từ sản xuất nông nghiệp, người dân có thêm việc làm và thu nhập từ biểu diễn cồng chiêng, dệt thổ cẩm, chế biến ẩm thực truyền thống, hướng dẫn du khách trải nghiệm đời sống thường nhật và bán các sản phẩm đặc trưng của địa phương.

Chị H'Belly Êban, chủ Homestay Kathy & Claude chia sẻ: “Điều quan trọng nhất của du lịch cộng đồng là người dân phải trở thành chủ thể. Mỗi gia đình đều có thể tham gia bằng thế mạnh của mình và cùng hưởng lợi từ hoạt động du lịch. Khi văn hóa mang lại thu nhập, trở thành sinh kế ổn định, bà con sẽ có thêm động lực gìn giữ nhà dài, cồng chiêng, nghề dệt thổ cẩm và những phong tục, tập quán truyền thống của dân tộc mình”.

Bên cạnh buôn Tuôr, nhiều buôn du lịch cộng đồng khác trên địa bàn tỉnh cũng đang phát huy hiệu quả từ các giá trị văn hóa bản địa. Tiêu biểu như buôn Tơng Ju (phường Ea Kao) lấy nghề dệt thổ cẩm, nghệ thuật tạc tượng dân gian, kiến trúc nhà dài và không gian hồ Ea Kao làm nền tảng để phát triển các sản phẩm trải nghiệm mang đậm bản sắc Ê đê. Trong khi đó, buôn Akŏ Dhông (phường Buôn Ma Thuột) khai thác lợi thế vị trí ngay trung tâm đô thị để phát triển du lịch cộng đồng theo hướng chuyên nghiệp, kết hợp gìn giữ không gian buôn làng với quảng bá văn hóa Tây Nguyên đến du khách trong và ngoài nước.

Những cách làm này cho thấy khi văn hóa được khai thác hợp lý sẽ tạo ra giá trị gia tăng cho nhiều lĩnh vực như du lịch, dịch vụ, sản phẩm thủ công và tiêu thụ nông sản. Đặc biệt, khi người dân được tham gia trực tiếp và có thu nhập từ chính các giá trị văn hóa của mình thì việc bảo tồn di sản trở nên bền vững hơn.

Để văn hóa tạo ra giá trị kinh tế

Hiệu quả của các mô hình du lịch cộng đồng đã tạo thêm động lực để nhiều địa phương mạnh dạn thay đổi cách tiếp cận, đưa văn hóa trở thành động lực phát triển thay vì chỉ tập trung bảo tồn. 

Phường Buôn Hồ có 4 di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh được xếp hạng cấp tỉnh cùng nhiều giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Ê đê vẫn được lưu giữ khá nguyên vẹn, là tiềm năng rất lớn để phát triển kinh tế. Ông Lê Tuấn Anh, Phó Chủ tịch UBND phường cho biết, chính quyền địa phương đang rà soát các giá trị văn hóa có khả năng khai thác, xây dựng những sản phẩm du lịch đặc trưng; phối hợp mở lớp tập huấn kỹ năng làm du lịch cho người dân và kết nối với doanh nghiệp lữ hành đưa khách đến trải nghiệm. 

Nhà dài truyền thống của đồng bào Ê đê tại buôn Tơng Ju (phường Ea Kao)

Không dừng lại ở một vài mô hình riêng lẻ, việc phát huy giá trị văn hóa gắn với phát triển kinh tế đang trở thành định hướng chung của nhiều địa phương trong tỉnh. Tất cả đều hướng tới mục tiêu lấy người dân làm chủ thể gìn giữ, phát triển và hưởng lợi từ chính những giá trị truyền thống của cộng đồng mình.

Mục tiêu Nghị quyết 28 hướng tới là để văn hóa tiếp tục được nuôi dưỡng ngay trong cộng đồng và tạo ra giá trị kinh tế. Khi người dân có thu nhập từ chính những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình thì bảo tồn không còn là nhiệm vụ mang tính hỗ trợ mà trở thành nhu cầu tự thân của cộng đồng. Đó cũng là nền tảng để Đắk Lắk biến văn hóa thành lợi thế cạnh tranh, tạo động lực tăng trưởng bền vững trong giai đoạn mới.

Như Quỳnh

Nguồn: “Báo Đắk Lắk Điện tử”

Bài viết gốc: Xem tại đây