Từ Làng Lò nghĩ về những làng du lịch cộng đồng ở Đông Đắk Lắk

Đó cũng là lý do du lịch cộng đồng trở thành xu hướng phát triển bền vững tại nhiều quốc gia trên thế giới.

Từ sức hút bình dị Làng Lò…

Ở phía Đông Đắk Lắk - vùng đất Phú Yên trước đây - những điều kiện để phát triển loại hình du lịch cộng đồng gần như đã hội đủ. Từ các làng biển ven bờ, những làng nghề truyền thống lâu đời, các cộng đồng dân tộc thiểu số cho đến vùng cao nguyên mát lành của Vân Hòa, tất cả đều chứa đựng những giá trị văn hóa đặc sắc. Trong bức tranh ấy, sự thành công bước đầu của mô hình du lịch cộng đồng Làng Lò đã mở ra nhiều suy nghĩ về khả năng hình thành một mạng lưới các làng du lịch cộng đồng trên toàn vùng.

Làng Lò nằm ở khu vực hạ lưu sông Bàn Thạch, không xa các danh thắng nổi tiếng như Mũi Điện, Vũng Rô, núi Đá Bia hay đô thị Tuy Hòa. Điều làm nên sức hút của Làng Lò không chỉ là vị trí thuận lợi mà còn là những giá trị văn hóa biển được gìn giữ khá nguyên vẹn. Đó là cấu trúc làng biển truyền thống, những ngôi nhà mang dấu ấn cư dân ven biển, nghề đánh bắt hải sản lâu đời, lễ hội cầu ngư, lăng thờ Ông Nam Hải cùng lối sống chân tình, mộc mạc của người dân. Những giá trị tưởng như bình dị ấy lại chính là điều mà du khách đô thị đang tìm kiếm.

Một điểm du lịch tại Làng Lò (khu phố Phú Thọ 3), phường Hòa Hiệp nhìn từ trên cao. Ảnh: Minh Huyền

Một yếu tố quan trọng khác là sự năng động của những người làm du lịch. Nhiều người trẻ từ các địa phương khác đến đây khởi nghiệp đã mang theo kinh nghiệm từ những mô hình du lịch cộng đồng thành công trong nước và quốc tế. Họ biết cách kể câu chuyện của làng biển trên các nền tảng số, tạo nên hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ trên mạng xã hội. Trước đó, việc một số đạo diễn lựa chọn Làng Lò làm bối cảnh phim truyện cũng góp phần đưa hình ảnh địa phương đến gần hơn với công chúng.

Từ câu chuyện Làng Lò có thể thấy rằng, tài nguyên du lịch cộng đồng không nằm ở những công trình đồ sộ mà nằm trong chính đời sống cộng đồng. Điều quan trọng là biết nhận diện, tổ chức và khai thác các giá trị đó một cách khoa học.

Đến những gợi mở cho du lịch cộng đồng

Nếu lấy Làng Lò làm hình mẫu, khu vực Đông Đắk Lắk hoàn toàn có thể hình thành nhiều làng du lịch cộng đồng đặc sắc.

Trước hết là làng biển Long Thủy. Nằm gần Tuy Hòa, Long Thủy sở hữu vị trí kết nối thuận lợi với nhiều thắng cảnh nổi tiếng như Hòn Yến, Hòn Đụn, Hòn Nưa, Bãi Xép hay các khu nghỉ dưỡng cao cấp ven biển. Không gian làng biển dưới những rặng dừa xanh, nghề làm nước mắm truyền thống, chợ hải sản Long Thủy, những món ăn từ biển và văn hóa lễ hội cầu ngư tạo nên một hệ sinh thái văn hóa biển đặc sắc.

Đặc biệt, Long Thủy còn sở hữu đội hò bá trạo chuyên nghiệp - loại hình diễn xướng dân gian gắn với tín ngưỡng cư dân biển. Nếu được tổ chức bài bản, nơi đây hoàn toàn có thể trở thành một "bảo tàng sống" về văn hóa biển miền Trung.

Xa hơn về phía bắc là khu vực Lao Mái Nhà. Hòn đảo cùng tên được ví như "đảo Robinson" của Phú Yên với cảnh quan hoang sơ và hệ sinh thái biển hấp dẫn. Thực tế, người dân làng Phước Đồng đã tham gia nhiều hoạt động du lịch như homestay, dịch vụ tàu thuyền, lặn ngắm san hô và ẩm thực biển. Điều còn thiếu là một mô hình quản lý cộng đồng thống nhất, liên kết các dịch vụ để tạo nên sản phẩm du lịch hoàn chỉnh.

Một điểm đến giàu tiềm năng khác là khu vực gành Đá Đĩa. Đây vốn là danh thắng nổi tiếng trên bản đồ du lịch Việt Nam. Tuy nhiên, giá trị của khu vực này không chỉ dừng lại ở những khối đá bazan kỳ thú.

Danh thắng Gành Đá Đĩa đã nổi tiếng trên bản đồ du lịch Việt Nam. Ảnh: Châu Linh

Làng Phú Hạnh không xa gành Đá Đĩa vẫn lưu giữ nhiều di sản đá độc đáo như hàng rào đá, lối đi bằng đá, giếng đá, mộ đá và các công trình dân sinh bằng đá. Kết nối với đầm Ô Loan, nhà thờ Mằng Lăng, thành An Thổ, làng gốm cổ Quảng Đức hay đồi Cổ Thạch sẽ hình thành một quần thể du lịch cộng đồng - văn hóa - lịch sử đặc sắc hiếm có.

Ở phía bắc vùng biển Đông Đắk Lắk, làng muối Tuyết Diêm cũng là một ứng cử viên sáng giá. Nghề làm muối nơi đây đã nổi tiếng từ thời Pháp thuộc. Những cánh đồng muối phản chiếu ánh mặt trời tạo nên cảnh quan độc đáo, không khác những điểm check-in nổi tiếng ở nhiều quốc gia. Kết hợp với ẩm thực đầm Cù Mông, nghề làm nước mắm truyền thống và không gian làng biển Tuyết Diêm hoàn toàn có thể trở thành điểm đến du lịch trải nghiệm hấp dẫn.

Không chỉ có các làng biển, du lịch cộng đồng ở phía Đông Đắk Lắk còn có thể mở rộng sang vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Làng Xí Thoại là một ví dụ tiêu biểu. Đây là nơi sinh sống của cộng đồng Chăm H’roi với di sản văn hóa trống đôi - cồng ba - chiêng năm nổi tiếng. Các lễ hội truyền thống, nghề dệt thổ cẩm, rượu cần, ẩm thực dân tộc cùng hệ thống di tích cách mạng tạo nên nguồn tài nguyên du lịch đặc sắc. Khác với các làng biển, Xí Thoại có thể phát triển theo hướng du lịch văn hóa cộng đồng gắn với bản sắc dân tộc.

Trên cao nguyên Vân Hòa, khí hậu mát mẻ quanh năm, những vườn cây ăn quả, các di tích lịch sử cách mạng và lễ hội đua ngựa Gò Thì Thùng đã tạo nên sức hút riêng. Những năm gần đây, các mô hình du lịch nông nghiệp, farmstay và nghỉ dưỡng sinh thái xuất hiện ngày càng nhiều. Nếu được quy hoạch đồng bộ, Vân Hòa có thể trở thành làng du lịch cộng đồng kiểu mẫu của khu vực cao nguyên ven biển.

Từ những tiềm năng ấy, vấn đề đặt ra không phải là có đủ tài nguyên hay không, mà là cách thức tổ chức phát triển. Kinh nghiệm từ nhiều địa phương cho thấy, du lịch cộng đồng chỉ thành công khi người dân thực sự là chủ thể. Chính quyền đóng vai trò kiến tạo chính sách; doanh nghiệp hỗ trợ thị trường; giới nghiên cứu tham gia bảo tồn di sản; còn cộng đồng dân cư là người trực tiếp cung cấp sản phẩm du lịch.

Đông Đắk Lắk đang đứng trước cơ hội hình thành một chuỗi làng du lịch cộng đồng đa dạng từ biển đảo, làng nghề đến vùng đồng bào dân tộc và cao nguyên sinh thái. Nếu được quy hoạch bài bản, liên kết thành tuyến điểm du lịch thống nhất và ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số trong quảng bá, những làng quê hôm nay có thể trở thành những điểm đến nổi bật trên bản đồ du lịch Việt Nam.

Từ thành công bước đầu của Làng Lò, có thể tin rằng một tương lai mới đang mở ra cho du lịch cộng đồng ở Đông Đắk Lắk - nơi mỗi ngôi làng không chỉ là nơi cư trú của cư dân mà còn là không gian văn hóa sống động để du khách khám phá và trải nghiệm.

Trần Thanh Hưng

Nguồn: “Báo Đắk Lắk Điện tử”

Bài viết gốc: Xem tại đây