Bệnh tiểu đường được giảm thiểu từ sự thay đổi lối sống

Bệnh tiểu đường ở người trưởng thành tại Việt hiện chiếm 7,3% dân số, tương đương khoảng 7 triệu người. Đó là thống kê mang tính cảnh báo của Hội Nội tiết & Đái tháo đường Việt Nam. Đáng chú ý, có hơn 60% bệnh nhân không biết mình mắc bệnh tiểu đường, khiến Việt Nam xếp thứ 17 trên thế giới về gánh nặng căn bệnh này.

Chế độ dinh dưỡng khoa học sẽ giúp hạn chế bệnh tiểu đường. Ảnh: TL.

Không chỉ là tình trạng tăng đường huyết đơn thuần mà bệnh tiểu đường còn là căn bệnh mạn tính có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm đối với các cơ quan quan trọng trong cơ thể. Trong đó, các biến chứng về tim mạch, mắt, thận và thần kinh là những hậu quả thường gặp nhất, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống và tuổi thọ của người bệnh.

Biến chứng tim mạch được xem là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở người mắc tiểu đường. Khi lượng đường trong máu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, thành mạch máu bị tổn thương, thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch.

Hệ quả là người bệnh có nguy cơ cao bị tăng huyết áp, bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim, đột quỵ và suy tim. So với người không mắc bệnh, người bị tiểu đường có nguy cơ gặp các biến cố tim mạch cao hơn nhiều lần.

Đối với mắt, đường huyết cao làm tổn thương các mạch máu nhỏ ở võng mạc, dẫn đến bệnh võng mạc tiểu đường. Ban đầu, bệnh có thể không gây triệu chứng rõ rệt nhưng dần dần làm suy giảm thị lực, xuất huyết võng mạc hoặc phù hoàng điểm. Ngoài ra, người bệnh còn dễ mắc đục thủy tinh thể và tăng nhãn áp. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, những tổn thương này có thể dẫn đến mù lòa.

Thận cũng là cơ quan chịu ảnh hưởng nặng nề của bệnh tiểu đường. Các mao mạch nhỏ trong cầu thận bị tổn thương khiến chức năng lọc máu suy giảm. Giai đoạn đầu, người bệnh có thể xuất hiện đạm trong nước tiểu nhưng ít nhận thấy triệu chứng bất thường. Theo thời gian, tổn thương tiến triển thành suy thận mạn tính và ở giai đoạn cuối có thể phải chạy thận nhân tạo hoặc ghép thận để duy trì sự sống. Hiện nay, tiểu đường là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây suy thận mạn trên toàn thế giới.

Bên cạnh đó, biến chứng thần kinh ở bệnh tiểu đường cũng rất phổ biến. Đường huyết cao kéo dài làm tổn thương các dây thần kinh ngoại biên và thần kinh tự chủ. Người bệnh thường có cảm giác tê bì, châm chích, đau rát hoặc giảm cảm giác ở bàn tay, bàn chân.

Khi tình trạng trở nên nghiêm trọng, bệnh nhân có thể mất cảm giác đau, dẫn đến việc không phát hiện các vết thương, gây loét hoặc nhiễm trùng bàn chân. Ngoài ra, tổn thương thần kinh còn ảnh hưởng đến hoạt động của nhiều cơ quan khác, gây rối loạn tiêu hóa, tiểu tiện và chức năng sinh lý.

Ba dấu hiệu dễ nhận biết nhất của bệnh tiểu đường là: uống nước nhiều, tiểu tiện nhiều và sụt cân không rõ nguyên nhân. Khi xuất hiện các triệu chứng này kéo dài, thì không thể chần chừ để chọn lựa một giải pháp điều trị thích hợp.

Phần lớn các trường hợp tiểu đường típ 2 có thể được phòng ngừa hoặc làm chậm thời điểm khởi phát nếu duy trì lối sống lành mạnh. Trước hết, cần xây dựng chế độ ăn uống khoa học. Mỗi người nên hạn chế tiêu thụ đường, nước ngọt có gas, bánh kẹo và các loại thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều chất béo bão hòa.

Thay vào đó, nên tăng cường rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu và thực phẩm giàu chất xơ. Một chế độ ăn cân đối giúp cơ thể kiểm soát đường huyết hiệu quả hơn, đồng thời giảm nguy cơ thừa cân, béo phì – yếu tố nguy cơ hàng đầu của bệnh tiểu đường.

Bên cạnh chế độ dinh dưỡng, vận động thể chất thường xuyên đóng vai trò rất quan trọng để hạn chế bệnh tiểu đường. Các chuyên gia khuyến cáo mỗi người nên tập luyện ít nhất 150 phút mỗi tuần với các hoạt động như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội hoặc tập thể dục nhịp điệu. Hoạt động thể chất giúp cơ thể sử dụng insulin hiệu quả hơn, kiểm soát cân nặng và giảm lượng đường trong máu.

Duy trì cân nặng hợp lý cũng là một biện pháp phòng bệnh tiểu đường hữu hiệu. Nhiều nghiên cứu cho thấy chỉ cần giảm từ 5% đến 10% trọng lượng cơ thể ở những người thừa cân đã có thể làm giảm đáng kể nguy cơ mắc tiểu đường típ 2. Vì vậy, việc theo dõi cân nặng thường xuyên và điều chỉnh lối sống khi cần thiết là rất cần thiết.

Ngoài ra, cần tránh hút thuốc lá và hạn chế sử dụng rượu bia. Thuốc lá làm tăng nguy cơ kháng insulin và các bệnh tim mạch, trong khi lạm dụng rượu bia có thể gây rối loạn chuyển hóa đường trong cơ thể. Ngủ đủ giấc, giảm căng thẳng và duy trì tinh thần lạc quan cũng góp phần quan trọng trong việc phòng ngừa bệnh.

Đối với những người có yếu tố nguy cơ cao như tiền sử gia đình mắc tiểu đường, béo phì, tăng huyết áp hoặc ít vận động, việc khám sức khỏe định kỳ và kiểm tra đường huyết là rất cần thiết.

Hội Nội tiết & Đái tháo đường Việt Nam khuyến cáo: Một chế độ ăn hợp lý, lối sống năng động, cân nặng phù hợp cùng việc kiểm tra sức khỏe định kỳ chính là những “lá chắn” hiệu quả giúp mỗi người bảo vệ bản thân trước nguy cơ bệnh tiểu đường.

Hoàng Sơn

Nguồn: nongnghiepmoitruong.vn

Bài viết gốc: Xem tại đây