Khi lịch sử hiện lên gần gũi, sinh động...

Làm mới cách kể chuyện

Thay vì chỉ cung cấp thông tin về niên đại, nguồn gốc hay giá trị riêng của từng hiện vật, Bảo tàng Đắk Lắk chuyển sang cách tiếp cận lấy chủ đề, câu chuyện làm điểm kết nối. Qua đó, các hiện vật không còn đứng riêng lẻ mà được đặt trong bối cảnh lịch sử, văn hóa cụ thể, giúp người xem dễ hình dung, khám phá những câu chuyện phía sau.

Cách làm này được thể hiện qua nhiều cuộc triển lãm, trưng bày chuyên đề giới thiệu về lịch sử, văn hóa, khảo cổ và nghệ thuật truyền thống như: “Đắk Lắk với Quốc hội - Vững niềm tin, Chung khát vọng”; “Dấu son giữa đại ngàn”; “Cồng chiêng Tây Nguyên - Thanh âm từ đại ngàn”; trưng bày di chỉ khảo cổ “Đắk Lắk - Di sản 4.000 năm - Câu chuyện từ Di chỉ Thác Hai”... Mỗi chuyên đề mở ra một lát cắt khác nhau về vùng đất Tây Nguyên. Từ dấu tích của các cộng đồng cư dân qua hàng nghìn năm, lịch sử đấu tranh cách mạng đến không gian văn hóa cồng chiêng và những giá trị vẫn được trao truyền trong đời sống hôm nay.

Du khách tham quan Triển lãm “Khát vọng tự do” tại Bảo tàng Đắk Lắk

Triển lãm “Khát vọng tự do” tổ chức tháng 7/2026 tại Bảo tàng Đắk Lắk là một ví dụ. Bảo tàng Đắk Lắk phối hợp với Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò (Hà Nội) giới thiệu gần 200 tư liệu, hình ảnh qua 3 phần “Xiềng xích”, “Tung cánh giữa màn đêm” và “Hành trình tiếp nối”. Triển lãm đã tái hiện những năm tháng đấu tranh trong chốn lao tù, làm nổi bật ý chí kiên trung của các chiến sĩ yêu nước, cách mạng. Điểm đáng chú ý nằm ở cách các tư liệu được sắp đặt thành một câu chuyện có mở đầu, cao trào, tiếp nối, giúp người xem hình dung rõ hơn về một giai đoạn lịch sử qua những con người, sự kiện và tư liệu cụ thể.

Lần thứ hai cùng vợ con trở lại Bảo tàng Đắk Lắk, anh Nguyễn Quang Hưng (TP. Cần Thơ) bất ngờ khi thấy con trai say mê tìm hiểu từng hình ảnh và tư liệu trưng bày tại triển lãm. Hình ảnh về xiềng xích và tinh thần kiên cường của thế hệ cha ông là bài học lịch sử trực quan quý giá giúp cậu bé cảm nhận rõ ràng hơn về những năm tháng gian khổ nhưng hào hùng của dân tộc.

Bên cạnh đó, Bảo tàng Đắk Lắk tiếp tục mở rộng cách tiếp cận bằng các chương trình giáo dục trải nghiệm được tổ chức thường xuyên vào dịp cuối tuần, lễ, Tết, tạo cơ hội để công chúng, nhất là học sinh, người trẻ tiếp cận di sản theo cách trực quan, sinh động.

Đơn cử như chương trình “Hương vị cao nguyên” tạo điều kiện để người tham gia trải nghiệm âm nhạc truyền thống, chế biến món ăn dân gian Ê đê và thưởng thức cà phê thủ công; còn chương trình “Phiên chợ trên cao nguyên” giúp học sinh tham gia trò chơi dân gian, tìm hiểu trang phục các dân tộc, thử sức với những hoạt động sáng tạo mỹ thuật. Điểm chung của các chương trình là đưa người trẻ từ vị trí tiếp nhận kiến thức trở thành chủ thể của trải nghiệm. Thông qua việc nghe, nhìn, thực hành và tương tác, những giá trị văn hóa trở nên gần gũi, sinh động hơn, từ đó tạo sự kết nối và ghi nhớ tự nhiên.

Mở rộng không gian tiếp cận

Trong thời đại công nghệ số bùng nổ, Bảo tàng Đắk Lắk chủ động đưa lịch sử và văn hóa vượt ra khỏi không gian trưng bày truyền thống. Đơn vị đã đẩy mạnh sản xuất video clip truyền thông trên mạng xã hội, xây dựng nội dung 3D tham quan trực tuyến; ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và nền tảng Spotify trong giới thiệu di tích. Đồng thời phối hợp với Bảo tàng Lịch sử quốc gia tổ chức các bài giảng trực tuyến về Chiến dịch Tây Nguyên và Nhà đày Buôn Ma Thuột cho học sinh trên toàn quốc.

Em Ngô Hoàng Khôi, học sinh Trường THPT Lê Quý Đôn (phường Buôn Ma Thuột) hào hứng: "Các nội dung trực tuyến và công nghệ hiện đại đã tái hiện, thổi sức sống mới vào từng câu chuyện lịch sử khiến chúng trở nên vô cùng sinh động, dễ nhớ. Khi lịch sử, văn hóa được đưa lên môi trường số, em dễ dàng chia sẻ và giới thiệu đến bạn bè, người thân”.

Du khách tìm hiểu ý nghĩa các hiện vật tại Bảo tàng Đắk Lắk

Việc kết hợp hình ảnh, âm thanh, nội dung trực tuyến và các phương thức giới thiệu mới giúp di sản dễ tiếp cận hơn với công chúng. Qua đó, khơi gợi sự tò mò, tạo nhu cầu tìm hiểu sâu hơn và kết nối người xem với hiện vật, tư liệu, di tích thực tế. Đây cũng là hướng để Bảo tàng Đắk Lắk duy trì sự tương tác, sức hút với công chúng sau mỗi lần tham quan, thay vì chỉ dừng lại trong phạm vi một chuyến trải nghiệm.

Theo bà Võ Thị Phượng, Giám đốc Bảo tàng Đắk Lắk, yêu cầu đặt ra hiện nay là làm sao để di sản, văn hóa được tiếp nhận trong nhiều không gian, hoàn cảnh khác nhau nhưng vẫn giữ được tính chính xác và chiều sâu. Đơn vị tiếp tục rà soát, làm mới nội dung trưng bày; xây dựng các chương trình giáo dục trải nghiệm hấp dẫn, phù hợp với từng nhóm công chúng; nâng cao chất lượng nội dung số, tạo sự kết nối giữa không gian trưng bày với đời sống và mở rộng khả năng phát huy giá trị di sản.

Như Quỳnh

Nguồn: “Báo Đắk Lắk Điện tử”

Bài viết gốc: Xem tại đây