Nghị quyết số 03: Khơi dậy sức sống nội sinh của di sản

Nghị quyết đánh dấu một bước chuyển tư duy quan trọng: Chuyển từ “bảo tồn” thụ động sang “bảo vệ” chủ động, toàn diện và được kỳ vọng sẽ khơi dậy sức sống nội sinh của di sản trong dòng chảy đương đại, gắn liền với sinh kế bền vững của cộng đồng các dân tộc thiểu số tại địa phương.

Sáu nhóm nội dung hỗ trợ trọng điểm

Điểm đột phá cốt lõi của Nghị quyết số 03 nằm ở việc cụ thể hóa cơ chế thực thi, thông qua 6 nhóm nội dung hỗ trợ mang tính bao quát và toàn diện.

Theo đó, kinh phí đầu tư từ ngân sách sẽ tập trung giải quyết đồng bộ, trọng tâm bao gồm việc hỗ trợ tổ chức lớp truyền dạy, thực hành, trao truyền di sản văn hóa phi vật thể gắn với cồng chiêng tại cộng đồng và các cơ sở giáo dục; hỗ trợ tổ chức phục dựng, tái hiện nghi lễ, lễ hội truyền thống tiêu biểu hoặc có nguy cơ mai một; hỗ trợ mua sắm trang thiết bị, duy trì hoạt động các câu lạc bộ, đội, nhóm văn nghệ thực hành văn hóa cồng chiêng.

Biểu diễn cồng chiêng chào đón du khách tại Y Sôl House (buôn Cuôr Tăk, xã Liên Sơn Lắk)

Bên cạnh đó, nghị quyết cũng ưu tiên nguồn lực để nâng cấp, cải tạo, sửa chữa không gian thực hành di sản văn hóa cồng chiêng; đẩy mạnh tư liệu hóa, số hóa dữ liệu kiểm kê di sản; xây dựng các buôn làng trải nghiệm tiêu biểu nhằm phát huy giá trị cồng chiêng gắn kết với chuỗi du lịch cộng đồng, mở ra hướng sinh kế bền vững cho người dân.

Ông Trần Hồng Tiến, Giám đốc Sở VH-TT&DL cho biết: Trong suốt giai đoạn từ năm 2007 - 2025, HĐND tỉnh các nhiệm kỳ đã ban hành liên tiếp 5 nghị quyết về cồng chiêng. Điều đó khẳng định quan điểm nhất quán, xuyên suốt của Đảng và Nhà nước trong việc giữ gìn, bảo tồn giá trị văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số trên địa bàn. Bước sang giai đoạn 2026 - 2030, bối cảnh xã hội đã thay đổi rất nhiều, do đó điểm đột phá lớn nhất của nghị quyết này là sự dịch chuyển mạnh mẽ từ tư duy “bảo tồn” thuần túy sang “bảo vệ” chủ động.

“Chính sách mới tập trung vào chiều sâu và tính bền vững. Sự thay đổi này nhằm bảo đảm duy trì tính liên tục của di sản, tôn trọng yếu tố thiêng theo phong tục tập quán và tuyệt đối nói không với việc thương mại hóa làm sai lệch bản sắc…”, ông Trần Hồng Tiến nhấn mạnh.

Kỳ vọng tạo sinh kế bền vững

Từ góc độ cộng đồng chủ thể, Nghị quyết 03 của HĐND tỉnh thực sự đã giải quyết được những trăn trở bấy lâu nay. Các quy định chi tiết về định mức hỗ trợ đã phần nào tạo điều kiện về mặt kinh tế, tiếp lửa cho các nghệ nhân thêm yên tâm trao truyền di sản cho thế hệ con em. Đặc biệt, định hướng gắn liền bảo vệ di sản với bài toán sinh kế từ du lịch cộng đồng mở ra hướng đi đầy triển vọng để tiếng chiêng được lan tỏa hơn trong đời sống thường nhật.

Trao truyền và tiếp nối di sản cồng chiêng giữa các thế hệ luôn được sự quan tâm, tiếp sức từ những quyết sách thiết thực của địa phương

Bày tỏ niềm vui khi tiếp cận chính sách mới, nghệ nhân Ama Hloan (buôn Ako Dhông, phường Buôn Ma Thuột) chia sẻ: "Tôi rất mừng vì Nhà nước không chỉ hỗ trợ thù lao xứng đáng cho nghệ nhân đứng lớp mà còn hỗ trợ tiền ăn, tiền đi lại cho học viên; cấp kinh phí mua sắm cồng chiêng, nhạc cụ dân gian, trang phục; phục dựng nghi lễ truyền thống… 

Cùng chung niềm kỳ vọng, phấn khởi, nghệ nhân Rơ Chăm Tỉnh (thôn Ma Đỉa, xã Tây Sơn) cho hay: Tiếng cồng chiêng đã ăn sâu vào máu thịt của đồng bào dân tộc Chăm nơi đây. "Hy vọng gói hỗ trợ duy trì hoạt động cho các câu lạc bộ, đội, nhóm cồng chiêng và chính sách phát triển du lịch cộng đồng sẽ tạo ra một hơi thở mới cho di sản, mở ra cơ hội việc làm và sinh kế bền vững cho thanh niên ngay tại quê hương...", nghệ nhân Rơ Chăm Tỉnh nói.

Với quan điểm đặt cộng đồng vào vị trí trung tâm của sự bảo vệ, tôn trọng các giá trị nguyên bản và gắn kết chặt chẽ với bài toán phát triển kinh tế, du lịch, Nghị quyết 03 sẽ góp phần để tiếng cồng chiêng - di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại tiếp tục ngân vang cùng sự phát triển bền vững của buôn làng trong giai đoạn phát triển mới…

Lan Anh

Nguồn: “Báo Đắk Lắk Điện tử”

Bài viết gốc: Xem tại đây